KOMITET NAUK O PRACY I POLITYCE SPOŁECZNEJ PAN

Historia naszego Komitetu sięga 1974 roku,

w którym został utworzony Komitet Problemów Pracy i Polityki Społecznej 

(Uchwała nr 10/74 Prezydium PAN/ z dnia 9 lipca 1974 r.)

    

Od 1999 roku Komitet działa pod nazwą Komitetu Nauk o Pracy i Polityce Społecznej. Kolejnymi przewodniczącymi Komitetu byli wybitni uczeni:

prof. dr hab. Alojzy Melich (w kolejnych kadencjach w latach od 1974 do 1989 roku),

prof. dr hab. Antoni Rajkiewicz (w latach 1990-1995, od 1996 roku - honorowy przewodniczący Komitetu),

prof. dr hab. Jan Danecki  (w latach 1996-1998),

prof. dr hab. Stanisława Borkowska (1999-2006),

prof. dr hab. Józef Orczyk  (2007 - 2014).

Wszyscy oni odegrali i odgrywają wybitną rolę w rozwoju działalności naukowej i praktycznej Komitetu.

Od  2016 r. przewodniczacym KNoPiPS PAN jes prof. dr hab. Zenon Wiśniewski.

Działalność Komitetu, od początku jego istnienia, zmierzała do realizacji takich podstawowych celów jak:

- rozwój nauk o pracy i polityce społecznej, a w szczególności ugruntowanie ich podstaw teoretycznych i metodologicznych,

- inicjowanie nowych kierunków badań ważnych z punktu rozwoju nauk i przydatnych dla praktyki społeczno-gospodarczej kraju,

- rozwój kadry naukowej i stymulowanie myśli naukowej w ramach reprezentowanych dyscyplin.

      Szczególny okres działalności Komitetu związany jest z okresem przemian ustrojowych i społeczno-gospodarczych, zwiększających wyzwania wobec nauk społecznych. Wiązało się to z koniecznością prowadzenia gruntownej analizy współczesnych problemów społecznych, a zwłaszcza założeń i uwarunkowań kompleksowej reformy systemu pracy i systemu polityki społecznej. Wyzwania te wyznaczały kierunki działalności Komitetu i były realizowane w różnych formach.
Komitet zainicjował podjęcie badań nad kluczowymi problemami przełomu wieków. Podjęte zostały m.in. badania nt. Polityka społeczna państwa w procesie przebudowy ustroju i systemu społeczno-gospodarczego oraz badania pt. Rynek pracy wobec integracji z Unią Europejską. Obok niewątpliwego wkładu w rozwój nauk o pracy i polityce społecznej, realizacja tych projektów przynosi rezultaty o charakterze aplikacyjnym; wyniki badań "przekładają się" na rekomendacje dla praktycznych rozwiązań.
     

W zakresie działalności na rzecz ugruntowania teoretycznych i metodologicznych podstaw nauk o pracy i polityce społecznej organizowane były sympozja i konferencje naukowe min. nt. Podstawy teoretyczne polityki społecznej; Podstawy teoretyczne polityki zatrudnienia; Nauka o polityce społecznej. Pytania i priorytety; Teoretyczne problemy nauki o polityce społecznej oraz wiele innych poświęconych najważniejszym problemom społeczno-ekonomicznym.

       Komitet od szeregu lat wspiera merytorycznie wydawanie czasopisma "Polityka Społeczna", oraz dwumiesięcznika "Zarządzanie Zasobami Ludzkimi" /poprzednio wydawanego pod nazwą "Humanizacja Pracy"/. Rozpoczął wydawanie rocznika pt. "Polityka społeczna. Studia i dyskusje" - stanowiącego przede wszystkim forum wymiany myśli teoretycznej.

Dokonywane były oceny stanu dyscyplin naukowych - reprezentowanych w Komitecie: nauki o pracy i nauki o polityce społecznej.

Podjęte zostały prace nad oceną stanu nauczania w zakresie nauk o pracy i polityce społecznej w szkołach wyższych.

Wśród różnych form działalności Komitetu szczególną rolę odgrywa działalność doradcza, w formie przygotowywanych opinii jak i bezpośrednich kontaktów z przedstawicielami władzy i uczestnictwo członków Komitetu w pracach różnych gremiów nad rozwiązaniami z zakresu polityki gospodarczej i społecznej państwa. Przykładem może być szereg spotkań z przedstawicielami rządu /premierem, ministrem gospodarki, pracy i polityki społecznej/ z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, poświęconych m.in. problematyce założeń reformy systemu emerytalno-rentowego, programom przeciwdziałania bezrobociu, współczesnym problemom polityki społecznej w zmieniającym się systemie społeczno-ekonomicznym. W trakcie tych spotkań wskazywano na rodzące się zagrożenia i wytyczano kierunki działań mających na celu przeciwdziałanie tym zjawiskom. Służenie wiedzą środowiskom praktyków dostarczały też wnioski wynikające z debat plenarnych Komitetu i z konferencji naukowych, przekazywane Sejmowi, Senatowi, Rządowi, i innym zainteresowanym instytucjom. Gremiom tym przekazywane były stanowiska Komitetu w ważnych sprawach, takich jak sytuacja demograficzna kraju i wynikające z niej wnioski dla polityki społecznej i gospodarczej kraju, partycypacji załóg w zarządzaniu przedsiębiorstwem, prawo do płacy godziwej, projekt reformy ubezpieczeń, reformy powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych, świadczeń gwarantowanych, programu promowania zatrudnienia i zmniejszania bezrobocia, narodowej strategii zatrudnienia. Komitet zaangażował się w sprawę uwzględnienia w projekcie Konstytucji RP praw ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych. Przygotowane przez Komitet stanowisko zostało przekazane przewodniczącemu Zgromadzenia Narodowego i przewodniczącemu Komisji Konstytucyjnej. Przewodniczący Komisji Konstytucyjnej potwierdził wykorzystanie stanowiska Komitetu w pracach nad ostatecznym zapisem norm konstytucyjnych dot. tych praw. W ramach działalności na rzecz integracji środowiska z inicjatywy Komitetu zostały podjęte prace nad powołaniem Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej. Została utworzona Komisja Regionalnej Polityki Społecznej skupiająca przedstawicieli nauki i praktyki.

      Upowszechnianiu i promowaniu dyscyplin naukowych reprezentowanych w Komitecie służy coroczny Konkurs na najlepsze prace naukowe, badawcze i podręczniki w dziedzinie nauk o pracy, polityce społecznej i zarzadzania zasobami ludzkimi.

W latach 1999-2016 Komitet nadawał, a od 2016 r. rekomenduje lauretów do Medalu im. Wacława Szuberta, przyznawanego obecnie przez Prezesa Polskiej Akademii Nauk za wybitne osiągnięcia naukowe i dzialania praktyków w obszarze bedącym domeną działania KNoPiPS.